Vrij
recent beluisterde ik de voordracht die Maarten van Rossum gaf over
Lenin en Stalin. Door hier kennis van te nemen krijg ik meer zicht op de
houding van het huidige Rusland, met name ten opzichte van de Oekraïne.
En
ook in de Verenigde Staten rommelt het aan alle kanten. Vandaar dat ik
dit boek ga lezen, nou ja beluisteren om te zien hoe het zo gekomen is
alsdat het is. Het boek is lijvig, net als de geschiedenis. Gewoon
beginnen. Het boek beslaat de periode 1700 - 1830.
In
een tijdperk waarin de gondbeginselen van de Verenigde Staten meerdan
ooit onder druk staan, kijkt Russell Shorto terug op de periode waarin
dezebeginselen werden gevormd. Hij doet dit aan de hand van het verhaal
van 6 hoofdpersonen ten tijde van de Amerikaanse Revolutie ( 1765 - 1783
).
Een
native American Cornplanter ( Irokees opperhoofd, strijder, jong,
filosofisch ), een Britse aristocraat ( Lord George Sackville Germaine ,
minister van oorlog en kolonie ), de eerste president George
Washington, een vrouw ( Margareth Kemble Cage, een feministisch
ingestelde dame, generaalsvrouw van Thomas Cage ), een vrouwelijke slaaf
uit huishouden van Washington ( Ona Judge uit Afrika, vrijgekocht ) en
een ongeschoolde arbeider ( Abraham Yates, schoenmaker, smid ).. Abraham
de Reysier, Amerikaanse loyalist,
Cornplanter
sluit met de Britten een verbond tegen de Amerikanen. Hij ziet het
conflict als een familieruzie en neemt het van afstand waar. Hij is ook
en bloedorstige strijder en filosoof. In 1777 worden de Britten bij de
Slag van Saratoga, aan de Hudson, verslagen.
De Slag bij Saratoga wordt door veel
historici beschouwd als veruit de belangrijkste veldslag die tijdens de
Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog plaatsvond. Reden genoeg om dit
keerpunt in de Amerikaanse geschiedenis eens onder de loep te nemen:
Na
meer dan honderdvijftig jaar Britse dominantie groeide in de kolonies
aan de Amerikaanse noordoostkust de onvrede tegen de Engelse
overheersers. Een misnoegen dat in 1775 uitmondde in een regelrechte
opstand die het begin inluidde van de Amerikaanse
onafhankelijkheidsstrijd.
De Britse regering die de rebellie met lede ogen aanzag besloot
militair in te grijpen. Een troepenmacht onder leiding van generaal
William Howe (1729-1814) moest vanuit het zuiden via de Hudsonrivier
noordwaarts oprukken, terwijl een tweede troepenmacht aangevoerd door
generaal John Burgoyne (1722-1792) vanuit het noorden zuidwaarts zou
optrekken om zo ter hoogte van Albany in de staat New York de opstandige
kolonisten in de tang te nemen.
Door
blunders in de strategie werden de Engelsen verslagen, 5000 Engelsen
krijgsgevangen en er kwam een grote boost voor de Amerikaanse
Onafhankelijkheidsoorlog. Hierboven de overgave aan George Washington.
Washington
was een plantagehouder in Virginia. Hij was 47 toen hij op zijn top
was. Hang naar perfektie te midden van zijn "sans culottes leger". Hij
werd door het Britse leger afgewezen, maar kreeg nu alle aandacht, eer
en status. Altijd in een mooi uniform op een mooi paard.
In
1650 kwam Rene Descartes ( 1596 - 1650 ) met zijn Rede. Kennis baseren
op menselijk denken en gezond verstand. Tot dan toe was alles
collectief. Nu kwam het individu centraal te staan......dat leidde tot
nieuwe inzichten......tot vrijheid.
Alle mensen zijn vrij geschapen. Weg met de beperkingen, slavernij, discriminatie.
Het verhaal begint in het groene Engeland in een zgn. Calender House.
Erg populair in de tijd van Elisabeth en Victoria. Het staat voor orde en regelmaat.
Na de pauze.....
George Washington heeft het na de dood van zijn vader lastig. Geld gaat naar eerder geboren kinderen ander huwelijk, zijn moeder is geen prettig mens. Wel krijgt hij 10 slaven ( ca. 1730 ). Hij wordt een veredeld kamermeisje . Ook is geen geld voor een studie. Zij hebben in Virginia een tabaksplantage. Veel vraag naar tabak ( ook medicinaal ).
George houdt zich bezig met jagen en vissen. Hij woont in een huis op een heuvel. Popes Creek Plantation ( Wakefield ) . Potomac. Het oorspronkelijke huis is afgebrand.
Ondanks dat hij niet kon gaan studeren in Engeland, ging hij zich toeleggen op Latijn, Grieks en Frans, wiskunde, astronomie en cartografie. Ook is er veel belangstelling voor omgangsvormen. Een boek van de Jezuïten uit 1595 over beschaafdheid. 101 regels van wellevendheid. Diners organiseren.
Duke George Sachsville heeft het gemakkelijker. Hij verkeert in de hoogste kringen ( de koning )en gaat met zijn vader naar Ierland. Vader is er Lord-Luitenant. Gezaghebber. Sinds de 12de eeuw houden de Engelsen Ierland bezet. Conflict Protestant- Katholiek. In 1730 is Dublin al een groeistad. Met veel armoede, hongersnood, bedelaars. Zo maakt hij kennis met de echte wereld. Zijn Privé leraar wordt Jonathan Swift, schrijver en satiricus..
Swift schrijft Gullivers Reizen.
Er zijn in Ierland 3 groepen: De Protestantse Overheid, de Engelsen en de Ieren. De Engelsen heffen belasting die rechtstreeks naar de koloniale expansie gaat. Swift protesteert. De jonge George is secretaris van zijn vader en diens opvolger. Hij is 21 en heeft een visie: een rijk regeren gaat met een strakke hand, niet met tact. Geen affectie, wel efficiëntie.
In West Afrika ( Guinee/ Senegal ) leeft een zwarte man. Hij leeft daar in een herdersdorp. De hele dag met vee bezig. Zijn moeder gaat na een ruzie weg. Hij gaat mee en wordt aan de hoede van een herder toevertrouwd. ER is veel geweld in Guinee.
Men houdt er ook slaven. Er zijn stamoorlogen. Het Akaanrijk in Ghana was machtig ( vaste woonplaats,lemen huizen, ijzer smeden, goud, slaven ). Met een koning. Strijd met Fulbe ( nomaden, paardenvolk, islamitisch ) Fetu en Fanti.
Tussen 1450 en 1480 komen de Nederlanders, de Engelsen en de Denen naar West Afrika. Zijn richten handelsposten in. Rond 1700 was slavenhandel een topic. In 1737/38 zetten de Denen en Hollanders de Akaan ( Ashanti )onder druk: slavenjacht. Brotiers volk woont noordelijker, heeft geen geweren. Het leger claimt hun koeien en goud. Dat laatste krijgen ze niet. Opperhoofd gemarteld. Ze worden gevangen als slaven of vluchten.
Handelsbetrekkingen tussen Nederland en Ghana ontstonden al in de
Gouden Eeuw en worden dit jaar feestelijk gevierd. Want in het
pre-koloniale tijdperk werd gehandeld en bedrogen op voet van
gelijkheid.
De Afrikanen mengden zand door het stofgoud of koper door de
goudklompjes. De Hollanders verdunden de jenever met water en leverden
geweren met inferieure snaphanen. Eeuwenlang hebben Afrikanen en
Hollanders in West-Afrika met elkaar gehandeld en elkaar over en weer
bedrogen. Maar wel op voet van gelijkheid. Want de macht van
de Hollanders strekte niet verder dan het bereik van hun kanonskogels.
En die kanonnen, geplaatst op grote en kleine forten langs de kust van
het huidige Ghana, waren vooral gekeerd naar zee. Ze dienden om Europese
concurrenten af te schrikken, al werden ze ook wel eens landinwaarts
gericht om een conflict met de Afrikaanse buren te beslechten. Om een
versterkte handelspost te mogen bouwen, betaalden de Hollanders een
jaarlijkse pachtsom, bekend als ‘kostgeld’, aan de lokale vorsten.
Fort Nassau in Ghana. De goudkust.
De
Nederlanders droegen de gebieden aan de Guineese kust in 1872 over aan
de Britten. Juist aan de vooravond van de ‘Scramble for Africa’ tussen
Engeland, Duitsland en Frankrijk trok Nederland zich terug uit een
gebied waar het al begin zeventiende eeuw voet aan de grond had
gekregen. Dankzij de missie in 1701 van een gezant van de West-Indische
Compagnie (WIC), Jacob van Neyendael, naar Kumasi, de hoofdstad van het
Ashanti-rijk en net in opkomst als machtig koninkrijk in het binnenland,
kunnen Nederland en Ghana dit jaar 300 jaar onderlinge betrekkingen
vieren. Maar eigenlijk waren de eerste handelscontacten al
een eeuw eerder gelegd, met de veel bescheidener kuststaatjes in de
Bocht van Guinea. Schipper Barent Ericksz uit Medemblik keerde in 1594
rijk beladen met goud, ivoor en peper terug in Nederland. Dat was het
startsein voor een goldrush. Binnen enkele tientallen jaren wisten
Hollanders en Zeeuwen de Portugezen, die tot dan toe een
handelsmonopolie bezaten in West-Afrika, naar het tweede plan te
verwijzen.
Frederiksburg is een haven in Virginia. Export tabak ( soms betaling met tabak ). George Washington geniet van het internationale karakter. Hij houdt van feesten en danst o.a. de horlepiep. Van binnen voelt hij leegte. Vader te jong gestorven.
Zijn halfbroer Laurent, vocht in Cartagena en de Caraïben en heeft veel levenservaring.Hij vertelt verhalen. Hij koopt de vroegere familiegrond en noemt het Mount Vermont ( naar zijn admiraal ). Deze trouwt met een dame uit de schatrijke Fairfax familie. Zij bezitten een groot gebied in Virginia. William Fairfax was gouverneur van de Bahama's. Thomas Fairfax zorgde voor George. George leest de Romeinen, kiest goede kleding, heeft zelfrespekt en heeft een goed voorkomen. Daar hij relatief arm is helpt Fairfax hem: hij wordt landmeter, goed betaald en met de optie land te kopen.
Zo trekt hij door de busch, ontmoet Indianen die vrolijk worden van alcohol. Hij vertelt over hun manier van dansen: cirkel, vuur. De Ohio Virginia Company wordt opgericht. Helaas sterft Laurence ( 34 ). George krijgt pokken, maar herstelt. Hij is gek op paardrijden en wordtadjudant van het Noordelijk District en daarmee militair. Een huwelijk met een zekere Betty wordt afgewezen ( te lage stand ).
George Sacksville is inmiddels militair en staat het het leger van de Engelse George II aan de Main in Beieren. 1743. Hij voert het leger van de geallieerden aan tegen de Fransen in de OOstenrijkse Successie oorlog ( Habsburg gedoe ). Hij wint. Sacksville is adjudant van de koning.. Hándel componeert herdenkingsmuziek.
De belangrijkste composities die Georg Friedrich Händel in 1743 voltooide of schreef, zijn nauw verbonden met de viering van de Britse overwinning in de Slag bij Dettingen.
Dettingen Te Deum (HWV 283):
Dit is een grootschalig koorwerk, gecomponeerd in juli 1743 om de
overwinning van koning George II in de Slag bij Dettingen te vieren.
Dettingen Anthem ("The King shall rejoice", HWV 265): Eveneens gecomponeerd in 1743 voor dezelfde gelegenheid.
Hoewel zijn beroemdste oratorium, Messiah (HWV 56), in 1741-1742 werd geschreven en in 1742 in première ging, voerde Händel het stuk in 1743 ook uit in Londen.
In 1745 vecht hij in Doornik en krijgt een kogel in zijn borst. Hij overleeft het.
Brotheer ( Afrika ).
Een leger trekt het dorp in, slacht de koeien en voert de bewoners mee als slaven. Hij moet de molensteen dragen. Aan de kust wordt dit leger verslagen en komt hij in andere handen. In Anomabel aan de Goudkust. Sinds 16de eeuw. Primair ging het om de handel in goud, maar later in slaven. Engelsen, Zweden, Portugezen, Nederlanders, Denen.
Ze bouwen er forten en kastelen. Begin 18de eeuw: de slaven primair. Miljoenen. De handelaren bleven kort: ziektes, geweld, gele koorts, tbc.
EEn zekere Robinson Mantfoprt koopt hem en noemt hem nu : Venture.
H3
Vertelt het scheppingsverhaal van de Irokezen. Geen zon, maar een boom die licht geeft via bloesem. EEn jongen kamt het haar van een meisje, dat zwanger wordt........
6 Irokezenvolken. In het Westen de Seneca, in het oosten de Mohawk. ca, 1745 wordt er een jongen geboren.Cahononey is de stammoeder. Het is een matriarchale samenleving. In en met natuur. Man en vrouw gelijk. John Abeel ( Amsterdam ) een handelaar uit New York trouwt met haar . Zoon: Cornplanter.
Confederatie: De oorspronkelijke vijf naties waren de Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga en Seneca. Later sloot de Tuscarora-natie zich aan.
Haudenosaunee: Dit is hun zelfbenaming, wat "Mensen van het Langhuis"
Jagen op "trekduiven", vader schiet hert, moeder haalt het op. Verhalen vertellers. Eerst onderlinge strijd. Hiawatha bemiddelt.
De 4000 Seneca's handelen veel met Europeanen. Ze hadden looppaden voor snelle contacten ( 150 km per dag.). Ze martelden gevangenen als er iemand overleed. Daarna opgenomen. Geweld was voor hen een sacrale handeling.
Op zoek naar een nieuw boek kwam ik opnieuw uit bij Russell Shorto. Nadat ik met veel plezier zijn Lied van de Revolutie had gelezen / bijna verslonden / kon ik niet anders. Zijn beschrijving van het ontstaan van de Verenigde Staten aan de hand van 6 hoofdrolspelers vond ik erg goed en droeg bij aan een stuk algemene ontwikkeling dat ik grotendeels nog niet bezat en ook een beter begrip van de huidige Verenigde Staten en haar leiders. Het begint allemaal met Hudson. Henry Hudson ( 1565 - 1611 ) is een Engelse ontdekkingsreiziger en zeevaarder die beroemd werd door zijn reizen naar het Noordpoolgebied en Noord Amerika in op dracht van de Engelse en Nederlandse handelscompagnieën. En dan met name om een route te vinden naar India en China via de Noordpool. Het is 1540 en in Engeland is sprake van stagnatie. De renaissance laat op zich wachten en Spanje, Portugal en Nederland maken ontdekkingsreizen. Onder Elisabeth komt daar verandering in, Drake is haar admiraal en Sha...
In 2009 ontdekte ik het cursuscentrum La Bouysse op een berg aan de Tarn in Zuid Frankrijk. Ik ging daar 14 dagen jazz klassiekers zingen en tegelijk rondreizen door de streek die bekend was doordat daar ooit de Katharen actief waren. En uiteindelijk verdwenen. Door het lezen van het boek : de Laatste Kathaar, kwam ik op het idee nog een keer terug te gaan naar 2009. En in mijn fotoarchief te duiken. Jaren eerder was ik al eens in Carcassonne geweest, meer richting Middellandse Zee. Een beroemd verdedigingswerk tegen de kruistochten van Simon de Montfort en paus Innocentius III. Onze accommodatie lag ook hoog op een berg en zag er mooi verzorgd uit.
Reacties
Een reactie posten